İDEALİST BİR YAŞAM-Futbol yorumcuları genelde eleştirilerini belli kriterler üzerindenyapar. Örneğin bir teknik direktörü değerlendirirken taksiksel yanıüstün, oyunu okuyuşu zayıf veya kondisyon veremiyor gibi yorumlaryapılır. Oysa ben ısrarla bunların bir bütün olduğu ve olayın özündeinsanları anlamanın ve farklı açılımların yattığını anlatmayaçalışıyorum.Aslında itiraf etmek gerekirse küçük yaşlarımdan beriyaşama bakış açısından ve bunu futbola yansıtmasından etkilendiğim birivar. Etkilenmenin yanında benimle hep benzer düşüncelere sahip olduğunudüşündüğüm, benim gibi güzel futbolun her şeyden önce geldiğini savunanbu filozofun adı Johann Cruyff.
Dünya futboluna birçok büyükyıldız geldi. Pele, Maradona, Platini, Best, Backenbauer, Di Stefano.Bunların hepsi oyun zekalarını ispatlamış oyunculardı. Ancak bunlardansadece biri, Johann Cruyff, hem futbolcu olarak hem de teknik direktörolarak bir dahi ve bir öncü olduğunu ispatladı. Cruyff, FIFA tarafındanyüzyılın en iyi Avrupalı futbolcusu seçildi. Ancak birçoklarına göre odünyanın en iyisiydi. Futbolun teknik yönünü daha 1970lere gelindiğindehalletmiş, taktik yönüne odaklanmıştı. Son zamanlarda çevirisi geç deyapılmış olsa raflarda yerini alan bir kitap var: Ajax, Barcelona,Cruyff. Cruyff’u yıllarca takip etmiş iki Hollandalı gazetecininröportajlardan derlediği bir kitap. Kitap onun hakkında bilmediğinizveya yanlış bildiğiniz birçok şeyi açığa çıkarıyor. Ben de hem bukitaptan faydalanarak hem de bunca yıldır Cruyff’u izleyerek eldeettiğim bilgilerle futbola onun gibi farklı bakabilmemizi sağlayacakbir Cruyff dizisi hazırlamaya karar verdim. Bunun özellikle açılımlarıntıkandığı Türk futbolu için önemli mesajlar vereceğini düşünüyorum.
6 YAŞINDA AJAX’IN KAPISINDAN GİRİŞ…Önceliklebu idealist dahinin hayat hikayesiyle başlayalım. Doğum yılı 1947.Annesi Ajax’da temizlikçi olarak çalışıyor. Bu nedenle kulüpten içerihenüz 6 yaşında giriyor. 10 yaşına kadar ikinci babam dediği HenkAmcasının yanında kramponları ve formaları temizliyor, sahaya kireçdöküyor, korner bayraklarını dikiyor. Annesinin ısrarıyla 10 yaşındaAjax altyapısına alınıyor. Ajax altyapısının başındaki Van Der Veenonun gelecek vaat ettiğini fark ediyor ve bu çelimsiz çocuğa ağırlıkçalıştırıyor. Özellikle zayıf olan sol ayağı üzerinde duruyor. 17yaşına geldiğinde ilk kez Ajax A takımı ile sahaya çıkıyor. Ajax ogünlerde kümede kalma mücadelesinde. Ancak onun için dönüm noktası1965’te futbolun bir diğer dahisi ve futbolu ebediyen değiştirecek adamRinus Michels’in gelmesi oluyor. Takımın daimi oyuncusu haline geliyor.Cruyff’un hayatında en önemli kişi kuşkusuz Rinus Michels. FIFAtarafından yüzyılın teknik direktörü seçilen Michels, Ajax’ın başınageldiğinde Total Futbol olarak tanınacak bir futbol anlayışı getiriyor.Herkesin birbirinin açığını kapattığı, birbirinin göreviniüstlenebildiği, sürekli boş alanlara kaçtığı bir sistem bu. Cruyff busistemi çok seviyor ve dünyadaki en iyi uygulayıcısı oluyor.
MİLLİ TAKIMLA TRAJİK BİR BAŞLANGIÇ…19yaşında ilk milli maçına çıkıyor. Hollanda takımı henüz sıradan birtakım. Bugünün Bosna Hersek’i, Finlandiya’sı ayarında bir takım. Kolayyenebildiği tek takım Lüksemburg. 1938’ten beri Dünya Kupasıfinallerine gidememiş. Avrupa Şampiyonası elemesi olan ilk millimaçında dönemin iyi takımlarından Macaristan ile 2-2 beraberekalıyorlar ve o da ilk golünü atıyor. Ancak ilk dramını 2. millimaçında, 1 ay sonra yaşıyor. Çekoslovakya karşısında kendisini süreklifaulle durduran rakibine tekme atıyor ve Hollanda tarihinde kırmızıkart gören ilk oyuncu oluyor. Dahası galeyana gelen seyirci sahayainiyor. Ortalık karışıyor. Hakem Cruyff’un kendisine de vurduğunusöylüyor ama ne bir tanık ne de TV kameralarında bir görüntübulunabiliyor. Yine de FIFA hafif bir ceza vermiyor: Cruyff’a 1 yılmilli takımdan men ve Ajax trübünlerinin önüne tel örgüler konulması.Bu olay Cruyff’un hırslanmasına ve yeni bir çıkışa başlamasınısağlıyor. Aynı yıl Ajax, Avrupa Kupaları’nda kendini göstermeyebaşlıyor. Amsterdam’da Liverpool’u 5-1 yendikleri karşılaşmanın ikinciayağında Cruyff, Kop tribünü önünde 2 mükemmel gol atıyor.
YILIN FUTBOLCUSU…1968’deŞampiyon Kulüpler finali geliyor ama Milan’a 4-1 kaybediyorlar. Ertesiyıl Van Hanegem ve Wim Jansen’li Feyanoord, bir başka dahi Ernst Happelyönetiminde bu en büyük kupayı kazanan ilk Hollanda takımı oluyor.1971’de ise Ajax tekrar finale geliyor. Cruyff’un solunda bazılarınagöre en az onun kadar büyük ancak daha sessiz bir oyuncu olan PietKaizer oynuyor. Panathinaikos’u Cruyff’un 2 golüyle geçen AjaxAvrupa’nın en büyüğü olurken Cruyff da Avrupa’da yılın futbolcususeçiliyor. Bu ödülü 1972 ve 1974’te 2 kere daha kazanıyor. Ajax,1972’de İnter’i, 1973’te ise Juventus’u yenerek 3 yıl üst üsteAvrupa’nın en büyüğü oluyor. Bu karşılaşmaların en büyük önemi,Cruyff’un en azından kendi dönemi içerisinde, İtalyan katenaçyosunayükselişini durdurması oluyor. 2 yıl önce Barcelona’ya giden Michels,Cruyff’u 1974’te yanına alıyor. Aynı yıl Barcelona şampiyonluk maçındaReal Madrid’i Madrid’de 5-0 yenerek şampiyon oluyor. Ancak Avrupakupalarında 3 yıl üst üste yarı finalde İngiliz takımlarınaeleniyorlar.
1974 yılında Batı Almanya’daki Dünya Kupası’na 36yıl sonra katılan Hollanda takımı kupaya damgasını vuruyor. Finalekadar 14 gol atıp 1 gol yiyiyorlar. Yedikleri tek golü Bulgaristankarşısında Krol kendi kalesine atıyor. Arjantin’i 4-0, son şampiyonBrezilya’yı 2-0 yeniyorlar. Brezilya’ya attığı gol kupanın en güzelgollerinden biri olarak bilinir. Ajax’dan ayrıldığı zaman Michels’inarkasından danseden Kaiser’i sadece 1 maç oynatan Michels onu Cruyff’unyanından alarak bir anlamda intikam alıyor. Ancak yanında
Rensenbrinkde fena durmuyor Cruyff’un. Finalde rakip ev sahibi Batı Almanya.Hollanda maça başlıyor ve Batı Alman hiçbir oyuncu topa dokunamadan 14pas yapan Hollanda penaltı kazanıyor Cruyff’un indirilmesiyle. Öne degeçiyor; ancak ondan sonra dünyanın en inatçı defans oyuncusu Vogts,Cruyff’u kilitliyor. Hollanda’nın eli kolu bağlanıyor ve 2 gol atanBatı Almanya kupayı kazanıyor. Backenbauer, “O daha büyük bir oyuncuama kupayı ben kaldırdım” diyor.
İFLAS VE ABD…Cruyff1978 Dünya Kupası’na gitmekten son anda vazgeçiyor. İlk sebebiArjantin’de askeri darbe olması. Cunta tarafından yönetilen bir ülkedefutbol oynamak istemediğini söylüyor. Ancak sonradan itiraf ettiğigibi, bir nedeni de kendini kararsız hissetmesi. Oysaki kararlılık onuniçin başarının ilk şartı. Hollanda yine de finale kadar geliyor amayine ev sahibine, Arjantin’e uzatmalarda kaybediyor. Bu arada kazandığıbütün paraları yanlış bir yatırımda kaybediyor ve ABD’ye oynamayagidiyor. 2 yıl boyunca Los Angeles Aztecs ve Washington Diplomats’daoynuyor. ABD’de yılın futbolcusu seçilmesi sadece bir ayrıntı tabii ki.Sonra Avrupa’ya geri dönüyor. 1981’de, 34 yaşında Ajax’a geri geliyor.1982 ve 1983’te sakatlığına rağmen 14 gol atıyor ve Ajax’ınşampiyonluğunda en büyük pay onun oluyor. Ancak 1983 sezonu sonundaAjax başkanı Van Praag onun artık yaşlandığını ve bırakması gerektiğinisöylüyor. Oysa o bırakmaya kendi karar vermek istiyor. Ajax’a içerliyorve hüzünlü bir şekilde evinden ayrılarak Feyanoord’a geçiyor. 37yaşında Feyanoord’u yıllar sonra şampiyon yapıyor Cruyff. 11 gol atıyorve birini de son maçında kaydediyor.
Ve sonra futbolu bırakıyor…… Devamı:
Teknik direktör olarak da bir dahi….
